0554 571 10 17
0264 277 05 08
bilgi@sakaryatercume.com

Türkiye'de Çeviri Sektörü

Bir dilde yazılı bir metni başka bir dile çeviren kişiye “mütercim”, bir konuşmanın ya da metnin söylenmesini ya da yazılmasını takiben çeviri yapan kişiye ise “tercüman” denir. Bu iki terim birbiriyle karıştırılmakta ve çoğu zaman da birbiri yerine kullanılabilmektedir. Genellikle bu terimi kapsayacak şekilde “çevirmen” kavramı da kullanılabilmektedir.

Teknoloji alanında son yıllarda yaşanan gelişmeler, ülkemizin teknoloji transferi, ithalat ve dışa açılmada yoğun çabalara girmesiyle özellikle kaliteli çeviriye duyulan ihtiyaç katlanarak artmıştır. Özellikle yeni kavramlar ve terimleri gerektiren, sürekli gelişim içinde olan teknik ve hukuk alanlarında çeviri ihtiyacı gözle görülür bir şekilde artmaktadır. Hızla ve sürekli artan çeviri ihtiyacı, özel ve resmi kurumların bünyelerinde, istihdam ettikleri çevirmenler, serbest çevirmenler, çeviri büroları ve çeviri firmaları tarafından karşılanmaya çalışılmaktadır.

Çevirmenler başta bakanlıklar olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilmekle birlikte son dört yılda en fazla mütercim ve tercüman alımı yapan kamu kurumları aşağıda yer almaktadır:

  • 1. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
  • 2. Gençlik ve Spor Bakanlığı
  • 3. İçişleri Bakanlığı
  • 4. Kültür ve Turizm Bakanlığı
  • 5. Orman ve Su İşleri Bakanlığı
  • 6. Sağlık Bakanlığı
  • 7. Milli İstihbarat Teşkilatı
  • 8. Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü
  • 9. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu
  • 10. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü
  • 11. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
  • 12. Gelir İdaresi Başkanlığı
  • 13. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
  • 14. Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı
  • 15. İl Afet ve Acil Durum Müdürlükleri


Kamu kurumlarında görev alanlar genel olarak sözleşmeli personel olarak veya mütercim-tercüman kadrosuyla genel idare hizmetleri sınıfında çalışmaktadır. Meslek elemanları ise özel sektörde;

  • 1. Tercüme Büroları
  • 2. Hukuk Büroları
  • 3. Turizm ve Otelcilik Şirketleri
  • 4. Yayınevleri,
  • 5. Gazeteler
  • 6. Magazin dergileri
  • 7. Film stüdyoları
  • 8. Dershaneler
  • 9. Uluslararası kuruluşlar,

gibi müesseselerde çalışabilmektedir. Ayrıca çevirmenler genellikle özel büro açarak kendi çalışma alanlarını oluşturmaktadırlar. 
 

Türkiye’de Çevirmenlikte Eğitim Yapılan Diller

2015 yılı itibariyle çevirmenlikte eğitim yapılan dillerin dağılımı incelendiğinde; 2011 yılında olduğu gibi %54’lük oranla İngilizce dili en fazla eğitim yapılan dil olarak ortaya çıkarken %17’lik oranla Fransızca ikinci, %11’lik oranla Almanca üçüncü, %7’lik oranla Rusça dördüncü ve %6’lık oranla Arapça beşinci dil olarak yer almaktadır. %5’lik oranla diğer diller (Kırgızca, Bulgarca, Çince) son sırada bulunmaktadır.

Eğitim verilen dillere paralel olarak Türkiye’de çevirmenlik sektöründe en fazla çeviri İngilizce dilinde yapılmakta olup bunu diğer diller takip etmektedir. Çeviri sektöründe en fazla çeviri yapılan diller tablosu aşağıda yer almaktadır.

Tablo 
Grafik: Türkiye’de Çevirmenlikte Eğitim Yapılan Dillerin Dağılımı (%)

 

Çeviri Sektöründe En Fazla Çeviri Yapılan Diller

Tablo


 

Çeviri Derneklerinin Önerilen Fiyat Listeleri

Tablo 
http://tuced.org.tr/?target=ceviri&id=5

 

Tablo 
http://turcef.org/fiyat.pdf

Ülkemizde Çevirmenlik Mesleği İle İlgili Yasal Mevzuat

Ülkemizde tercüman ve mütercimlerle ilgili yasal mevzuatlar aşağıdaki gibidir:

  • 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu
  • 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
  • 1512 Sayılı Noterlik Kanunu
  • Noterlik Kanunu Yönetmeliği
  • Çevirmen (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı (22)

Türkiye’de Çevirmenlik Mesleği ve Çevirmenlerin Mevcut Durumu

Dünya genelinde çeviri sektörünün maddi boyutu 15 milyar dolar civarındadır. Son yıllarda değişen ve gelişen ilişkiler nedeniyle Türkiye’de çevirmenlik sektörü 5 kata yakın büyümüştür. Bugün çeviri sektörünün 500 milyon dolarlık kısmı özel sektöre ait olmak üzere AB müktesebatı ve kamuda gereken çevirilerle birlikte 800 milyon dolara ulaştığı tahmin edilmektedir. Türkiye’de Van’dan Edirne’ye Antalya’dan Samsun’a kadar çeviri bürosu sayısı 5000 civarındadır. Tercüme büroları İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya ve Adana’da yoğun bir şekilde bulunmaktadır. Nitelikli çevirmen sayısı Türkiye’de yaklaşık 10.000 civarındadır. Ardıl çevirmenlik yapan sözlü çevirmen sayısı 2.500 civarında olup simültane çevirmen sayısı ise yaklaşık 400 kişidir. Türkiye’de 20.000 civarında çeviri yeteneğine sahip ancak kısmi süreli olarak ve belirli zamanlarda çeviri yapan bir çevirmen kitlesi mevcuttur. Türkiye’de başta Dışişleri, İçişleri Avrupa Birliği ve Adalet Bakanlıkları olmak üzere kamu kurum ve kuruluşlarında yaklaşık 2.500 çevirmen istihdam edilmektedir.

Türkiye’de çevirmenlerle ilgili başlıca örgütlenmelerin listesi aşağıda yer almaktadır:

  • 1. TURÇEF - Nitelikli Uluslararası Çevirmenler, Dil ve Çeviri İşletmeleri Federasyonu
  • 2. Çevirmenler Meslek Birliği
  • 3. Türkiye Konferans Tercümanları Derneği
  • 4. Çeviri Derneği
  • 5. Tüm Çeviri İşletmeleri Derneği
  • 6. Türkiye Çevirmenler Derneği
  • 7. Mütercim-Tercüman Derneği
  • 8. Oyun Yazarları ve Çevirmenleri Derneği
  • 9. Kitap Çevirmenleri Meslek Birliği (Çev-Bir)
  • 10. Mütercim Tercümanlar Derneği


* Bu yazı, Başbakanlık İdareyi Geliştirme Başkanlığı tarafından 2015 yılında yayımlanan Türkiye’de Çevirmenlik Mesleği adlı çevirmenlik raporundan derlenmiştir